حق بیمه

حقوق ممتازه دریایی

 

تعریف حقوق ممتازه

در قوانین مختلف ایران از جمله قانونی امورحسبی، قانون مالیات ها، قانون تجارت و تصفیه و ورشکستگی مواردی پیش بینی شده که به بعضی از طلبکاران نسبت به سایر بستانکاران حق رجحان داده شده است.

به طوریکه این دسته از طلبکاران در وصول طلب خود نسبت به سایر طلبکاران دارای حق تقدم هستند. این طلب با حق رجحان حقوق ممتازه نامیده می شود.

حقوق ممتاز دریایی ترجمه اصطلاحات DROIT PRIVLEGIES و MARITIME LIEN است باید توجه داشت مفهوم Lien با معنی حقوق ممتاز که در حقوق ایران شناخته شده است چندان مطابقت ندارد.

حقوق ممتازه Lien یک حق عینی قابل اجرای علیه شی است.

با اندکی تعمق در مصادیق حقوق ممتازه در حقوق ایران، حقوق ممتازه که قانون گذار برای آن در نظر گرفته است حال اینکه در حقوق انگلیس مطابق تعریف بعمل آمده در قضیه ریپون سیتی (RIPON CITY ) حق ممتاز دریایی چنین تعریف شده است :

” حق عینی ممتاز دریایی عبارتست از طلب ممتاز علیه شیئی در قبال خدمتی که برای آن انجام شده یا زیانی که بسبب آن بوجود آمده است و این طلب ممتاز با اقامه دعوی قابل وصول است. این حق که برای فرد ایجاد میشود، علیه شیئی متعلق بدیگری است و دارنده آن با انتقال شیئی بدیگری از حق خود محروم نخواهد شد.”

این حق خود بخود و همزمان با ایجاد سبب دعوی بوجود می آید بدون آنکه احتیاج به تشریفات قبلی باشد.

از این رو دارنده حق ممتاز صاحب نوعی حق مالکانه نسبت به کشتی و کرایه حمل می شود.

موارد ایجاد حقوق ممتاز دریایی

حق ممتاز دریایی در موارد زیر ایجاد می شود :

  1. در اثر انجام کاری
  2. بواسطه تهیه کالایی طبق یک قرارداد
  3. بواسطه ورود خسارت به اشخاص زیان دیده

در نظام حقوقی کامن لو به منظور اعمال و اجرای حق ممتاز نسبت به کشتی، طلبکار برای توقیف کشتی مجبور نیست علیه مالک کشتی اقامه دعوی کند، بلکه بدون توجه به اینکه کشتی متعلق به چه کسی است، می تواند مستقیماً مبادرت به اقدامات قانونی علیه خود کشتی نماید. به عبارت دیگر به کشتی شخصیت حقوقی اعطاء شده است.

بنابراین انتقال مالکیت کشتی تاثیری در حقوق ممتاز نخواهد داشت. چنانکه مالکیت کشتی به دیگری منتقل شود حق عینی ممتاز دریایی برای ذینفع باقی خواهد ماند و انتقال شیئی سبب محرومیت صاحب حق ممتاز نخواهد شد.

از آنجایی که این حق همیشه همراه کشتی است و تغییرات انجام شده در مالکیت کشتی اثری در آن ندارد. می توان گفت این نهاد حقوقی به طلبکاران موقعیت و مزیت های مهمی اعطاء می کند.

حقوق ممتازه دریایی
 

شمول حقوقی ممتازه دریایی

در قانون دریایی ایران حقوق ممتازه تعریف نشده است، ماده 29 قانون دریایی که ترجمه ماده 2 کنوانسیون بین المللی 1926 بروکسل است حقوق ممتازه را به 5 دسته تقسیم نموده که حقوق هر دسته بر دسته بعدی رجحان دارد.

  1. هزینه های دادرسی و مخارجی که برای حفظ منافع مشترک طلبکاران بمنظور حفاظت کشتی یا فروش آن و تقسیم حاصل فروش بعمل آمده و همچنین حقوق و عوارض بندری که برطبق فهرست سازمان بنادرو کشتیرانی قانوناً باید پرداخت گردد و سایر حقوق و عوارض عمومی مشابه و همچنین هزینه حفاظت کشتی پس از ورود به آخرین بندر.
  2. مطالبات ناشی از قرارداد استخدام فرمانده – ملوانان و سایر کارکنان کشتی
  3. اجرت و هرگونه پرداخت مربوط به نجات و کمک در دریا و آن قسمت از خسارات مشترک دریایی که بعهده کشتی است.
  4. خسارات ناشی از تصادم و سایر سوانح کشتیرانی همچنین خسارات وارده به تاسیسات بندری و کارگاه های تعمیر کشتی و راه های آبی قابل کشتیرانی و خسارات ناشی از صدمات بدنی وارد شده به مسافرین و کارکنان کشتی و خسارات فقدان یا آسیب دیدن کالای کشتی و اثاث مسافرین.
  5. مطالبات ناشی از قراردادها و عملیاتی که فرمانده در خارج از بندر پایگاه برطبق اختیارات قانونی خود برای تامین احتیاجات واقعی کشتی یا امکان ادامه سفر انجام می دهد.

ماده 29 در مقدمه خود مقرر می دارد حقوق ممتازه نه تنها نسبت به کشتی ایجاد می گردد بلکه نسبت به کرایه حمل در سفری که این حق طی آن ایجاد شده و نسبت به ملحقات کشتی و ملحقات کرایه حمل که از شروع سفر ایجاد شده است ممتازه تلقی می شود.

مرور زمان حقوق ممتازه

حقوق ممتازه ممکن است در اثر مرور زمان اسقاط گردد.

مدت مرور زمان

ماده 39 قانون دریایی ایران مقرر میدارد : دارنده حقوق ممتاز چنانچه ظرف یکسال در مقام استیفاء حقوق ممتاز برنیاید حق ممتازه خود را از دست خواهد داد.

در مرود مطالبات ناشی از تهیه مایحتاج کشتی مدت مرور زمان 6 ماه است.

مبداء مرور زمان

بعنوان یک اصل مبداء مرور زمان تاریخ پیدایش و ایجاد واقعی طلب و حق است.

مبداء مرور زمان برحسب ماده 39 نسبت به موارد مختلف بشرح زیر است :

  1. در مورد حق الزحمه مربوز به کمک و نجات در دریا از روزی که عملیات مربوط به آن خاتمه می یابد.
  2. در مورد خسارات ناشی از تصادم و سایر سوانح و آسیب جسمانی از کلیه سفرهای کشتی در مدت اعتبار استخدام بوجود آمده دارای حق ممتازه خواهند بود.

منتشرشده توسط

mahsa abbasnezhad

کارشناس سئو و مدیر تولید محتوا آینده سازان آسایش فردا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *